Chỉ số TTCK, theo định nghĩa của Wikipedia, là một giá trị thống kê phản ánh tình hình của thị trường cổ phiếu. TTCK Việt Nam hiện có 2 chỉ số chứng khoán chính là VN-Index và HNX-Index, đo lường biến động giá của hơn 500 cổ phiếu.

Về cơ bản, hai chỉ số này phản ánh xu thế biến động chung của cả thị trường, là thước đo giúp NĐT cảm nhận thị trường một cách trực quan nhất, nhằm đưa ra những quyết định mua bán.

Tuy nhiên, lợi dụng một số cổ phiếu có giá trị vốn hoá lớn, có ảnh hưởng mạnh đến chỉ số, những NĐT "cá mập" có thể tác động trực tiếp đến một vài cổ phiếu, nhưng lại có khả năng "định hướng" được toàn thị trường. NĐT nếu không cảnh giác sẽ vô tình rơi vào cái bẫy được tạo ra bởi sự tăng giảm bất thường của chỉ số chung.

Đơn cử như ngày 2/3 vừa qua, chỉ số HNX-Index trên sàn Hà Nội đang duy trì mức tăng điểm thì bất ngờ đã xảy ra vào thời điểm 9h31. Đồ thị HNX-Index đang đi ngang bỗng "rơi hẫng", tạo thành một cái vực thẳng đứng. Nguyên nhân chủ yếu là giá một cổ phiếu thuộc hàng top về giá trị vốn hoá có sự giảm mạnh.

Tại thời điểm 9h31, trên bảng điện tử sàn Hà Nội, cổ phiếu SQC đang được giao dịch ở mức 157.900 đồng/CP bất ngờ giảm 16.400 đồng/CP, xuống còn 141.500 đồng/CP. Cùng thời điểm, HNX-Index ngay lập tức rơi 2,15 điểm, từ mức 166,35 điểm xuống 164,20 điểm. Lúc 9h40, giá cổ phiếu SQC bật tăng 10.200 đồng/CP và HNX-Index tăng 1,35 điểm, từ 164,53 lên 165,88 điểm. Đến 10h52, HNX-Index rơi 1,08 điểm, từ 165,4 điểm xuống 164,32 điểm, sau khi giá cổ phiếu SQC giảm 8.400 đồng/CP. Đến 10h55, chỉ số này lấy lại được 0,95 điểm, sau khi giá cổ phiếu SQC lấy lại được 7.400 đồng/CP. Điều đáng nói là hầu hết lệnh khớp cổ phiếu SQC đều ở mức tối thiểu, tức là chỉ 100 cổ phiếu. Phải chăng có sự "làm giá" chỉ số thông qua việc làm giá cổ phiếu SQC?

Với mức giá tham chiếu ngày 2/3 là 151.700 đồng/CP, SQC hiện là cổ phiếu có thị giá cao nhất trên sàn Hà Nội. Xét trên tổng giá trị vốn hoá thì cổ phiếu này chiếm 11,9% tổng giá trị thị trường, với hơn 14.690 tỷ đồng (lớn thứ hai, sau ACB). Chính vì vậy, chỉ cần cổ phiếu SQC thay đổi giá 1.000 đồng/CP (tương đương 0,66%) thì có thể làm HNX-Index thay đổi 0,13 điểm (tương đương 0,08%). Nói cách khác, nếu giá cổ phiếu SQC tăng hay giảm 1% sẽ làm HNX-Index tăng giảm 0,12%.

Đây không phải là lần đầu tiên diễn biến bất thường của cổ phiếu SQC làm "méo mó" đồ thị của HNX-Index. Trong những phiên có tính chất quyết định đến xu hướng thị trường, nhất là từ đầu năm đến nay, hiện tượng này diễn ra khá thường xuyên, thậm chí giá cổ phiếu SQC liên tục tăng trần rồi giảm sàn một cách bất thường.

Trước đây, một số cổ phiếu cũng từng có tác động đến chỉ số chung như VNM trên sàn TP. HCM hay KBC trên sàn Hà Nội. Các cổ phiếu này niêm yết khối lượng cổ phiếu lớn, nhưng lượng cổ phiếu lưu hành rất ít, nên dễ bị làm giá. Vì thế, NĐT cần cảnh giác, quan sát diễn biến của toàn bộ thị trường, chứ không nên chỉ quan sát chỉ số chung để tránh đưa ra những phán đoán sai, từ đó có quyết định sai, gây thiệt hại cho chính bản thân.

Nguồn: Đầu tư Chứng khoán