Theo Bộ Tài chính, có nhiều nguyên nhân dẫn đến các doanh nghiệp (DN) chậm cổ phần hóa (CPH).  Tồn tại về tài chính, do kinh doanh thua lỗ dẫn đến mất vốn nhà nước, nợ xấu ngân hàng, nhiều tài sản tồn đọng không xử lý… đã làm nhiều DN nhà nước không CPH được. Một trong những DN như thế phải kể đến Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp (Vigecam).

Việc chuyển nhượng cổ phần có hợp lý?

Vigecam là doanh nghiệp nhà nước (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - NN&PTNT) được Nhà nước giao quản lý vốn và tài sản, với nhiệm vụ chính là phát triển sản xuất, kinh doanh, có trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn nhà nước giao tại doanh nghiệp. Quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh và thực hiện CPH từ năm 2004 đến 2007, vào thời điểm tháng 11-2007 Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố và bắt giam một số lãnh đạo chủ chốt của Vigecam (ông Trần Văn Khánh - Tổng Giám đốc, ông Phạm Văn Hiền - Phó Tổng Giám đốc...). Trong đó, có việc ông Trần Văn Khánh đã ký Hợp đồng số 01:HDCN/05 chuyển nhượng cổ phiếu của Tổng Công ty CP Bảo Minh (gọi tắt Bảo Minh) cho Công ty CP Vinacam (là công ty cổ phần do Vigecam góp vốn thành lập bằng giá trị các tài sản của Vigecam tại Chi nhánh Vigecam ở TP Hồ Chí Minh) do ông Vũ Duy Hải làm Giám đốc (tại thời điểm này ông Vũ Duy Hải vẫn đang làm Giám đốc Chi nhánh Vigecam tại TP Hồ Chí Minh và được Vigecam cử làm người đại diện phần vốn nhà nước tại Vinacam). Cụ thể, ngày 10-8-2005, Hội đồng quản trị Vigecam thống nhất bán và rút vốn đầu tư ở một số công ty cổ phần, trong đó có Bảo Minh (trước đó, Vigecam là cổ đông sáng lập sở hữu 43.400 cổ phần - mệnh giá 100.000 đồng/cổ phần của Bảo Minh). Sau này Bảo Minh quy đổi thành 434.000 cổ phần (mệnh giá 10.000 đồng/cổ phần). Tháng 8-2005, ông Khánh ký Hợp đồng số 01:HDCN/05 chuyển nhượng toàn bộ số cổ phần trên cho Vinacam giá 130.000 đồng/cổ phần (bằng giá khi Vigecam góp vốn vào Bảo Minh) không đúng với hướng dẫn tại Thông tư số 33/2005/TT-BTC (ngày 29-4-2005) của Bộ Tài chính về bán cổ phần nhà nước tại công ty cổ phần phải thực hiện đấu giá, nếu hơn 5 tỷ đồng phải đấu giá tại trung tâm giao dịch chứng khoán, trong khi đó giá cổ phiếu Bảo Minh trên thị trường OTC vào thời điểm này là 280.000 đồng/cổ phần (tức là Nhà nước đã mất đi khoảng 7 tỷ đồng). Tháng 5-2007, Bảo Minh tăng vốn điều lệ, ưu tiên cho các cổ đông hiện hữu được mua thêm với tỷ lệ bằng 40% so với cổ phần đang nắm giữ. Ông Khánh lại tiếp tục ủy quyền cho Vinacam đứng tên Vigecam mua 173.600 cổ phần. Xét thấy việc chuyển nhượng quyền sở hữu cổ phần trên cho Vinacam gặp vướng mắc do chưa đúng quy định của pháp luật, nên ngày 12-9-2007 Vigecam đã thương lượng với Vinacam để hủy bỏ hợp đồng mua bán trên và trả lại số tiền gốc và lãi suất vay ngân hàng kể từ ngày chuyển tiền, nhưng Vinacam đã không chấp nhận và tháng 11-2007 nguyên Tổng Giám đốc Trần Văn Khánh và một số lãnh đạo bị khởi tố, bắt tạm giam. Ngày 13-3-2008 Vinacam đã khởi kiện. Giải quyết vụ tranh chấp hợp đồng mua bán cổ phiếu Bảo Minh giữa Vigecam và Vinacam, ngành chức năng đã yêu cầu: Buộc Vigecam phải tiến hành thủ tục chuyển quyền sở hữu 607.600 cổ phiếu của Bảo Minh mà Vigecam đang đứng tên cho Vinacam. Vigecam phải bồi thường thiệt hại chênh lệch giá cổ phiếu số tiền 44.415.560.000 đồng và tiền cổ tức Bảo Minh năm 2007 là 425.320.000 đồng cho Vinacam.

Cần bảo vệ tài sản Nhà nước

Căn cứ vào Luật DN Nhà nước và các quy định dưới luật không được phép thực hiện chuyển nhượng cổ phần như: Quy chế quản lý tài chính của công ty nhà nước và quản lý vốn đầu tư vào DN khác ban hành kèm theo Nghị định 199/2004/NĐ-CP (ngày 3-12-2004) của Chính phủ. Thông tư số 33/2005/TT-BTC (ngày 29-4-2005) của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều tại quy chế quản lý tài chính của công ty nhà nước, điểm a, khoản 1.3, mục 1, chương III về trình tự thủ tục bán cổ phần nhà nước tại công ty cổ phần giá trị hơn 5 tỷ phải thông qua đấu giá tại trung tâm giao dịch chứng khoán. Tổng Công ty CP Bảo Minh là công ty cổ phần, giá trị cổ phần của Vigecam tại đây là hơn 5 tỷ đồng, nhưng ông Khánh và ông Hải là 2 cán bộ lãnh đạo quản lý của Vigecam lại không tuân thủ quy định của Nhà nước tại Thông tư số 33/2005/TT-BTC của Bộ Tài chính, mà tự thỏa thuận đặt giá để chuyển nhượng với nhau là vi phạm pháp luật. Do đó, hợp đồng này không có giá trị.

Bộ NN&PTNT và Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp với tư cách là đại diện chủ sở hữu, đã làm văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và các ngành có liên quan xin ý kiến, đồng thời kiến nghị về việc xử lý của ngành chức năng đã gây thất thoát lớn về vốn và tài sản của Nhà nước về tư nhân. Lãnh đạo Bộ NN&PTNT là người quản lý trực tiếp Tổng Công ty Vật tư nông nghiệp đã không bao che cho lãnh đạo cũ, bằng những văn bản của Bộ hỏi các cơ quan hữu quan nhằm bảo vệ quyền lợi và tài sản của Nhà nước. Ngày 19-8-2009, tại Văn bản số 5657/VPCP-KNTN của Văn phòng Chính phủ gửi Tòa án nhân dân tối cao, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng có ý kiến: Đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân tối cao chỉ đạo xem xét xử lý phản ánh, kiến nghị của Bộ NN&PTNT... theo quy định của pháp luật và thông báo cho Thủ tướng Chính phủ biết kết quả".

Nguồn: Báo Hà Nội Mới